Sau đợt tăng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vào tháng 9/2026, Jim Cramer, người dẫn chương trình Mad Money của CNBC, đã rà soát diễn biến của các nhóm ngành trên thị trường chứng khoán Mỹ trong ba chu kỳ tăng lãi suất trước đây. Dữ liệu lịch sử cho thấy nhóm dẫn đầu trong những tháng đầu tiên không nhất thiết duy trì lợi thế đến cuối chu kỳ. Nhà đầu tư cần phân biệt hiệu suất ngành ở giai đoạn đầu, giữa chu kỳ và trong toàn bộ quá trình thắt chặt tiền tệ.
Đây là lần đầu Fed nâng lãi suất kể từ năm 2023. Khi đó, ngân hàng trung ương Mỹ viện dẫn áp lực lạm phát dai dẳng, thị trường lao động vẫn vững và xung đột tại Trung Đông đẩy giá dầu tăng là những yếu tố quan trọng khiến chính sách tiền tệ cần được thắt chặt. Cú sốc giá dầu do địa chính trị có đặc điểm khác với lạm phát truyền thống xuất phát từ nhu cầu kinh tế, khiến chu kỳ hiện tại không hoàn toàn tương đồng với các giai đoạn tăng lãi suất trước.
Ba tháng đầu sau lần tăng lãi suất năm 2015
Cramer tập trung phân tích chu kỳ tăng lãi suất kéo dài từ tháng 12/2015 đến tháng 12/2018 và chia giai đoạn này thành ba phần. Trong ba tháng sau lần tăng lãi suất đầu tiên, các nhóm phòng thủ như tiện ích, hàng tiêu dùng thiết yếu và bất động sản nằm trong số những nhóm có kết quả tốt nhất. Dòng tiền khi đó có xu hướng tìm đến các ngành có dòng tiền tương đối ổn định và ít nhạy cảm hơn với chu kỳ kinh tế.
Dịch vụ truyền thông cũng đứng trong nhóm dẫn đầu theo thống kê, nhưng Cramer lưu ý rằng kết quả này cần được xem xét trong bối cảnh thay đổi cách phân loại ngành. Nhóm dịch vụ truyền thông chỉ xuất hiện dưới tên gọi hiện nay sau thời điểm đó, còn số liệu chủ yếu phản ánh ngành viễn thông trước đây. Năm 2015, cổ phiếu viễn thông được thị trường xem là tài sản mang tính phòng thủ, vì vậy đạt kết quả khá tốt sau lần Fed tăng lãi suất đầu tiên.
Năng lượng và nguyên vật liệu mạnh lên ở giữa chu kỳ
Khi mở rộng khoảng thời gian quan sát từ lần tăng lãi suất đầu tiên đến lần tăng tiếp theo, tương đương khoảng một năm, thứ hạng giữa các nhóm ngành thay đổi rõ rệt. Năng lượng đứng trong nhóm dẫn đầu, trong khi nguyên vật liệu cũng ghi nhận diễn biến tích cực. Ngược lại, y tế, bất động sản và hàng tiêu dùng thiết yếu thuộc nhóm có kết quả yếu hơn.
Theo Cramer, lạm phát khi đó vẫn tương đối ôn hòa và lo ngại về suy thoái chưa lớn, qua đó hỗ trợ cổ phiếu tài chính và công nghiệp. Cổ phiếu tài chính thường được hưởng lợi từ kỳ vọng lãi suất tăng, nhưng hiệu suất của nhóm này còn phụ thuộc vào tăng trưởng kinh tế, điều kiện tín dụng và đánh giá của thị trường về nguy cơ suy thoái. Một lần tăng lãi suất không thể quyết định kết quả của toàn bộ chu kỳ.
Công nghệ dẫn đầu khi nhìn trong ba năm
Nếu kéo dài khung thời gian từ năm 2015 đến năm 2018, bao quát toàn bộ chu kỳ ba năm, công nghệ trở thành nhóm nổi bật nhất. Hàng tiêu dùng không thiết yếu và tài chính cũng vượt thị trường chung, cho thấy cổ phiếu chu kỳ và tài chính có thể chiếm ưu thế khi sức khỏe kinh tế vẫn được duy trì.
Ở chiều ngược lại, dịch vụ truyền thông, hàng tiêu dùng thiết yếu, năng lượng và nguyên vật liệu lùi về phía sau khi Fed từng bước tăng cường mức độ thắt chặt. Diễn biến này cho thấy thị trường thường ưu tiên tài sản phòng thủ trong giai đoạn đầu của chu kỳ tăng lãi suất. Tuy nhiên, khi nhà đầu tư bắt đầu đánh giá triển vọng tăng trưởng, lợi nhuận doanh nghiệp và thời gian duy trì chính sách thắt chặt, ưu tiên ngành có thể chuyển sang công nghệ, tài chính hoặc các nhóm có tính chu kỳ khác.
Cramer cũng nhấn mạnh: “Dĩ nhiên, mỗi chu kỳ tăng lãi suất đều khác nhau.” Nhận định này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh hiện nay. Hiệu suất ngành trong quá khứ có thể cung cấp khung so sánh, nhưng không thể thay thế việc đánh giá lạm phát, việc làm, lợi nhuận doanh nghiệp và giá hàng hóa ở thời điểm hiện tại.
Giá dầu là biến số quan trọng của chu kỳ hiện tại
Một điểm khác biệt đáng chú ý của chu kỳ tăng lãi suất hiện nay là giá dầu tăng chủ yếu do chiến tranh và căng thẳng địa chính trị, thay vì phản ánh sự mở rộng trên diện rộng của nhu cầu kinh tế. Giá dầu cao làm tăng chi phí của doanh nghiệp và người tiêu dùng, đồng thời tạo thêm áp lực lạm phát đối với Fed. Mức độ kéo dài của cú sốc này sẽ phụ thuộc vào nguồn cung, diễn biến xung đột và hướng đi tiếp theo của giá năng lượng.
Cramer cho rằng nếu giá dầu giảm về quanh 80 USD/thùng, áp lực phải tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ có thể giảm bớt. Nếu căng thẳng địa chính trị nhanh chóng hạ nhiệt, khả năng nhóm phòng thủ dẫn đầu trong giai đoạn đầu như sau lần tăng lãi suất năm 2015 vẫn sẽ phụ thuộc vào tốc độ giảm của giá dầu và cách thị trường điều chỉnh đánh giá về tăng trưởng kinh tế.
Đối với thị trường cổ phiếu và tài sản tiền mã hóa, sự luân chuyển giữa các nhóm ngành không chỉ tác động đến định giá cổ phiếu mà còn ảnh hưởng đến khẩu vị rủi ro nói chung của dòng vốn. Điều có thể xác nhận ở thời điểm này là Fed đã bắt đầu chu kỳ tăng lãi suất đầu tiên kể từ năm 2023 vào tháng 9/2026. Hướng đi tiếp theo của chính sách và tương quan hiệu suất giữa các ngành vẫn sẽ phụ thuộc đồng thời vào lạm phát, dữ liệu việc làm và diễn biến giá dầu.