Pengundi California bakal membuat keputusan tentang Proposisi 40, yang mencadangkan cukai kekayaan sekali sahaja ke atas bilionair. Ahli ekonomi Universiti Princeton, Owen Zidar, dan Eric Zwick dari Booth School of Business, Universiti Chicago, berpendapat bahawa menyemak semula sistem cukai hartanah negeri yang berusia hampir setengah abad boleh menjana lebih banyak hasil berbanding mengenakan cukai kepada segelintir bilionair. Langkah itu juga berpotensi mengurangkan pergantungan negeri pada pasaran saham dan golongan berpendapatan tinggi.
Proposisi 13 mengubah asas cukai hartanah
Pengundi California meluluskan Proposisi 13 pada 1978. Peraturan itu mengehadkan cukai hartanah kepada 1% daripada nilai taksiran, dengan kenaikan tahunan tidak melebihi 2%. Hartanah hanya dinilai semula berdasarkan nilai pasaran apabila dijual atau menjalani pengubahsuaian besar. Oleh sebab harga rumah meningkat lebih pantas daripada nilai taksiran yang dikenakan cukai, jurang antara hasil cukai hartanah dengan nilai pasaran rumah semakin melebar.
Zidar dan Zwick menganggarkan pemilik rumah di California membayar cukai hartanah pada kadar purata kira-kira 0.8% daripada nilai hartanah. Hasil berkaitan bagi tahun fiskal 2025 dianggarkan sekitar AS$100 bilion. Pada pandangan mereka, Proposisi 13 mengecilkan bahagian cukai hartanah dalam hasil negeri dan mendorong California lebih bergantung pada cukai pendapatan, khususnya cukai keuntungan modal.
California mempunyai antara struktur cukai pendapatan paling progresif di Amerika Syarikat, dengan kadar marginal tertinggi 13.3%. Apabila cukai persekutuan diambil kira, kadar gabungan bagi sesetengah pembayar cukai boleh melebihi 50%. Golongan berpendapatan tertinggi 1% dianggarkan menyumbang sehingga separuh daripada hasil cukai negeri. Kebergantungan ini menjadikan hasil kerajaan sensitif terhadap pergerakan pasaran saham: keuntungan modal boleh meningkatkan kutipan apabila pasaran mengukuh, manakala kelemahan pasaran boleh menekan hasil.
Kadar cukai hartanah California jauh di bawah Texas
Zidar dan Zwick menganggarkan kadar purata cukai hartanah pemilik rumah di Texas sekitar 2%, berbanding kira-kira 0.8% di California. Jika California menaikkan cukai hartanah kediaman ke paras purata Texas, hasil daripada hartanah kediaman mungkin meningkat lebih daripada dua kali ganda, sementara harga rumah boleh turun kira-kira 13%.
Dalam buku baharu yang mereka tulis bersama, The Everywhere Millionaire, serta ulasan berkaitan, kedua-duanya berhujah bahawa perubahan pada cukai hartanah boleh meluaskan kumpulan pembayar cukai. Pemilik kaya yang mempunyai aset besar tetapi pendapatan lebih rendah juga boleh menyumbang lebih banyak.
Namun, kadar cukai hartanah yang tinggi di Texas turut mencetuskan bantahan pengundi. Negeri itu tidak mengenakan cukai pendapatan individu, tetapi cukai hartanah dikutip oleh kerajaan tempatan dan penduduk masih mengadu tentang beban cukai keseluruhan. Di California, pemansuhan atau pelonggaran besar terhadap sekatan Proposisi 13 juga berkemungkinan mendapat tentangan kuat kerana ramai pemilik rumah akan berdepan kenaikan bil cukai yang ketara.
Unjuran hasil Proposisi 40 dipertikaikan
Proposisi 40 mencadangkan cukai sekali sahaja bersamaan 5% daripada aset penduduk California yang mempunyai nilai bersih melebihi AS$1 bilion. Kesatuan sekerja yang menyokong inisiatif itu berkata cukai tersebut boleh menjana AS$100 bilion, untuk mengimbangi pemotongan perbelanjaan persekutuan bagi penjagaan kesihatan.
Penyokong berhujah bahawa golongan kaya California masih akan memiliki kekayaan yang besar, termasuk ketika ledakan kecerdasan buatan (AI), walaupun selepas membayar cukai. Pihak yang menentang pula bimbang beban cukai boleh menjejaskan pertumbuhan ekonomi dan syarikat pemula, memaksa pengasas menjual pegangan besar dalam syarikat mereka serta mendorong penduduk kaya berpindah ke negeri lain. Perpindahan itu, menurut kebimbangan mereka, boleh mengurangkan hasil negeri.
Perdebatan turut tertumpu pada asas cukai dan cara pelaksanaannya. Laura Tyson, bekas penasihat ekonomi Rumah Putih, dan Lenny Mendonca, bekas ketua penasihat ekonomi Gabenor California Gavin Newsom, berkata enam bilionair yang berpotensi dikenakan cukai itu sudah meninggalkan California. Berdasarkan anggaran mereka, individu tersebut berkemungkinan menyumbang kira-kira satu perempat daripada hasil yang dijangka daripada Proposisi 40.
Tyson dan Mendonca juga memberi amaran bahawa sistem cukai baharu yang mengenakan cukai ke atas keseluruhan aset belum pernah diuji dalam amalan. Ia boleh mencetuskan banyak tindakan undang-undang dan menjadikan jumlah hasil yang bakal dikutip sukar dipastikan.
Tumpuan beralih kepada kebergantungan hasil negeri
California merancang perbelanjaan sebanyak AS$540 bilion pada tahun fiskal ini. Zidar dan Zwick berpendapat keperluan fiskal negeri sukar dipenuhi secara berterusan dengan hanya bergantung pada beberapa ratus bilionair. Meluaskan asas cukai hartanah pula boleh membahagikan sumbangan tambahan kepada ratusan ribu pemilik hartanah kaya.
Tyson dan Mendonca mencadangkan pilihan lain, termasuk menaikkan cukai korporat, mengenakan cukai ke atas keuntungan modal yang telah direalisasikan atau belum direalisasikan, mengetatkan pengecualian cukai berkaitan carried interest, serta menaikkan cukai harta pusaka.
Perbahasan Proposisi 40 bukan sekadar soal sama ada bilionair patut dikenakan cukai kekayaan sekali sahaja. Ia turut menyentuh cara California membahagikan beban cukai dan mengurangkan pergantungan hasil negeri pada segelintir golongan berpendapatan tinggi serta turun naik pasaran. Sebarang perubahan terhadap Proposisi 13 akan memberi kesan langsung kepada bil cukai ramai pemilik rumah, manakala hasil sebenar Proposisi 40 masih bergantung pada keputusan pengundi dan pelaksanaannya.