Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Mỹ đã khôi phục việc chia sẻ thông tin tình báo cảnh báo các cuộc tấn công tên lửa của Nga sau cuộc gặp với đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump, Steve Witkoff, tại Oslo. Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb nói các bên đã đạt “tiến triển thực sự” trong kế hoạch thúc đẩy hòa bình, nhưng chưa công bố chi tiết và cảnh báo đàm phán sẽ cần thêm thời gian.
Sau cuộc gặp, Zelensky và các đối tác châu Âu chờ phản hồi tiếp theo từ Nga. Witkoff dự kiến đến Saint Petersburg vào thứ Tư để trình bày với phía Nga những đề xuất được thảo luận tại Oslo. Ông không tham dự cuộc họp báo chung sau đàm phán. Jared Kushner, con rể của Trump và cũng là một đặc phái viên quan trọng, tham dự cuộc họp qua video.
Mỹ khôi phục cảnh báo tên lửa cho Ukraine
Tại cuộc họp báo, Zelensky cảm ơn Mỹ vì đã nối lại hoạt động cung cấp thông tin tình báo và nói cơ chế này “hiện đang vận hành”. Ông nhấn mạnh vai trò của cảnh báo sớm đối với dân thường, trẻ em và hệ thống phòng không đô thị, bởi Ukraine cần nhận thông tin sớm nhất có thể khi tên lửa đạn đạo được phóng.
Zelensky đồng thời cho biết ông hy vọng dịch vụ mạng vệ tinh Starlink do SpaceX vận hành tại Ukraine sẽ có kết quả tích cực. Quân đội Ukraine gần đây nói mạng Starlink được cung cấp cho nước này đã bị hạn chế tốc độ. Ukraine sử dụng hệ thống này cho liên lạc trên chiến trường và các hoạt động máy bay không người lái. Các nghị sĩ Mỹ thuộc cả hai đảng trong tuần trước đã yêu cầu điều tra khẩn cấp về việc hạn chế tốc độ mạng.
Khả năng Mỹ phê duyệt việc chuyển thêm tên lửa đánh chặn Patriot cho Ukraine cũng thu hút sự chú ý. Patriot được xem là một trong những hệ thống vũ khí chủ lực của Ukraine trong việc đánh chặn tên lửa đạn đạo Nga. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thừa nhận các tên lửa đánh chặn liên quan có thể vẫn chưa tới Ukraine, nhưng nhấn mạnh Washington không cố tình từ chối hỗ trợ Kyiv.
Oslo bàn về bảo đảm an ninh và ngừng đánh vào năng lượng
Zelensky cho biết cuộc gặp tại Oslo tập trung vào việc cung cấp cho Ukraine các bảo đảm an ninh “mạnh mẽ” và một phương án ngừng tấn công các cơ sở năng lượng. Ông nhắc lại rằng Ukraine sẵn sàng chấm dứt chiến tranh thông qua đàm phán, nhưng Nga vẫn tiếp tục các cuộc tấn công khiến người Ukraine thiệt mạng và bị thương.
Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store cũng tham dự cuộc gặp. Ông nói châu Âu phải tham gia khi các bên thảo luận cách chấm dứt chiến tranh Nga-Ukraine. Trước đó, Thủ tướng Đức Friedrich Merz nhận định các phát biểu và tín hiệu liên quan đến cuộc chiến “phức tạp và không nhất quán”, đồng thời cho biết ông đang nỗ lực thuyết phục chính quyền Mỹ phối hợp với châu Âu để xử lý vấn đề.
Trump một lần nữa thúc giục Kyiv đạt thỏa thuận. Phát biểu với các phóng viên tại Nhà Trắng, ông nói Nga muốn thúc đẩy tiến trình và đã đến lúc Ukraine chấm dứt chiến tranh. Trong những tuần gần đây, Trump từng nói Ukraine cần thay tổng thống và cho rằng một người khác nên đại diện cho Ukraine trong các cuộc đàm phán.
Bất đồng về quan hệ Mỹ-Ukraine và chính sách năng lượng
Zelensky đến Oslo cùng người đứng đầu cơ quan tình báo Ukraine Rustem Umerov và nghị sĩ David Arakhamia. Đầu tháng này, hai người từng gặp Witkoff và Kushner tại Miami. Tuy nhiên, cuộc gặp đã kết thúc sớm sau khi phía Ukraine biết Trump tuyên bố Nga sẽ cung cấp hơn 300.000 tấn dầu diesel cho Mỹ và các thị trường khác. Sau đó, Mỹ chấm dứt các biện pháp trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu diesel của Nga. Zelensky gọi quyết định này là “món quà sinh nhật” dành cho Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Trump cũng liên hệ các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu Nga với đà tăng giá nhiên liệu tại Mỹ. Giá nhiên liệu Mỹ đã tăng liên tục kể từ khi cuộc chiến do Mỹ dẫn đầu nhằm vào Iran bắt đầu. Khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ đến gần, nguồn cung năng lượng và chính sách trừng phạt tiếp tục là những vấn đề được theo dõi sát.
Tổng thống Nga Vladimir Putin chưa công khai phản hồi về cuộc gặp tại Oslo. Trước đó, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov nói Điện Kremlin sẽ lắng nghe nội dung do Witkoff mang tới, nhưng loại trừ khả năng thực hiện “bất kỳ nhượng bộ chính trị nào”.
Nga tiếp tục các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái
Trong lúc các hoạt động ngoại giao diễn ra, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Nga vẫn tiếp tục vào thứ Ba. Các quan chức Ukraine cho biết ít nhất 10 người đã thiệt mạng, trong đó 4 người ở Kyiv và khu vực lân cận, 4 người tại tỉnh Donetsk ở miền Đông và 2 người tại thành phố Dnipro ở miền Trung Ukraine.
Kể từ khi phát động cuộc xâm lược toàn diện vào năm 2022, Nga hiện kiểm soát khoảng 20% lãnh thổ Ukraine. Việc cuộc gặp tại Oslo có thể chuyển thành một thỏa thuận ngừng bắn cụ thể hay không vẫn phụ thuộc vào phản hồi của Moscow đối với các đề xuất, cũng như khả năng Mỹ, Ukraine và châu Âu thu hẹp bất đồng về bảo đảm an ninh, hỗ trợ quân sự và bảo vệ các cơ sở năng lượng.