Nhu cầu điện tại châu Âu đã chấm dứt nhiều năm gần như đình trệ, dù hoạt động công nghiệp còn yếu và chi phí năng lượng vẫn ở mức cao. Xe điện, hệ thống sưởi điện và các trung tâm dữ liệu đang thúc đẩy tiêu thụ điện, buộc thị trường phải điều chỉnh kỳ vọng dài hạn về cung - cầu. Trong khi đó, tỷ trọng năng lượng tái tạo tăng lên đang làm nhu cầu mở rộng lưới điện và đầu tư vào truyền tải xuyên biên giới trở nên cấp thiết hơn.
Nhu cầu điện EU phục hồi, nhiều thị trường tiếp tục tăng
Dữ liệu của Ember cho thấy nhu cầu điện tại Liên minh châu Âu (EU) tăng 0,5% trong năm 2025, thấp hơn mức tăng 1,9% của năm 2024. Tuy vậy, trong phần lớn các tháng của năm qua, lượng điện tiêu thụ tại Đức, Italy và Tây Ban Nha đều tăng. Sau khi điều chỉnh theo yếu tố thời tiết, Bồ Đào Nha và các nước Bắc Âu cũng ghi nhận mức tăng nhu cầu khá rõ trong năm nay.
Nhiều khu vực ở châu Âu trải qua các đợt nắng nóng trong mùa hè, khiến nhiều hộ gia đình cân nhắc lắp điều hòa hơn. Dữ liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho thấy tỷ lệ hộ gia đình châu Âu sử dụng điều hòa đạt 23% trong năm 2025. Giá khí đốt tăng cũng thúc đẩy quá trình điện khí hóa hệ thống sưởi, qua đó nâng tỷ trọng điện trong tổng mức tiêu thụ năng lượng của các hộ gia đình.
Giao thông điện hóa là một nguồn cầu khác. Giá nhiên liệu cao cùng sự gia tăng của các mẫu xe có giá dễ tiếp cận hơn đã hỗ trợ doanh số xe điện. Tổ chức giao thông sạch Transport & Environment cho biết trong quý II/2026, xe thuần điện lần đầu tiên vượt xe chạy xăng về doanh số trong một quý trọn vẹn. Phân tích của tổ chức này cũng cho thấy đến giữa tháng 9/2026, chi phí vận hành xe điện khi sạc tại nhà thấp hơn 50% so với xe chạy xăng và diesel.
Theo số liệu của Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô châu Âu (ACEA), doanh số xe thuần điện tại thị trường châu Âu, bao gồm Anh, Thụy Sĩ và Na Uy, tăng 52,2% so với cùng kỳ trong tháng 8. Những con số này cho thấy biến động chi phí nhiên liệu đang ảnh hưởng đến lựa chọn của người tiêu dùng, đồng thời tạo nền tảng bền vững hơn cho đà tăng nhu cầu điện trong lĩnh vực giao thông.
Công suất trung tâm dữ liệu có thể vượt 30 GW vào năm 2032
Đà tăng nhu cầu điện không chỉ đến từ hộ gia đình và giao thông. BloombergNEF (BNEF) dự báo công suất điện dành cho các trung tâm dữ liệu tại châu Âu sẽ tăng gấp đôi, vượt 30 GW vào năm 2032 và đạt 39 GW vào năm 2035. Anh và Đức được dự báo tiếp tục là hai thị trường lớn nhất khu vực vào năm 2035, với công suất lần lượt đạt 7,7 GW và 5,1 GW.
Khi các dự án đang ở giai đoạn đầu lần lượt đi vào vận hành vào cuối thập niên này, Tây Ban Nha và Phần Lan được dự báo cải thiện vị trí trên thị trường trung tâm dữ liệu. Ireland và Hà Lan có thể rơi khỏi nhóm năm thị trường lớn nhất do những hạn chế hiện hữu. Đà mở rộng của trung tâm dữ liệu, cộng với phụ tải mới từ trạm sạc xe điện và hệ thống sưởi trong các tòa nhà, sẽ làm tăng áp lực lên hệ thống điện trong giờ cao điểm và tại các tuyến truyền tải liên vùng.
Per Lekander, Giám đốc điều hành quỹ phòng hộ Clean Energy Transition có trụ sở tại London, cho rằng tỷ lệ năng lượng được đáp ứng thông qua điện đang tăng lên. Vì vậy, nhu cầu điện vẫn có thể đi lên ngay cả khi tổng nhu cầu năng lượng giảm. Ông liên hệ xu hướng này với quá trình điện khí hóa và việc xây dựng các trung tâm dữ liệu.
Năng lượng tái tạo làm tăng áp lực đầu tư lưới điện
Cơ cấu nguồn cung điện cũng đang thay đổi. Sản lượng điện mặt trời tại EU đã vượt điện than trong năm 2024. Dữ liệu của Ember cho thấy trong năm 2025, tổng sản lượng điện gió và điện mặt trời lần đầu tiên vượt sản lượng điện từ nhiên liệu hóa thạch. EU và Anh vẫn giữ mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, nhưng sản lượng năng lượng tái tạo tăng lên đòi hỏi lưới điện phải có năng lực kết nối và truyền tải lớn hơn.
Ủy ban châu Âu đã đưa ra gói kế hoạch về lưới điện châu Âu, trong đó đề xuất đẩy nhanh nâng cấp lưới điện, rút ngắn quy trình cấp phép cho các dự án năng lượng tái tạo và tăng cường hợp tác xuyên biên giới. Đánh giá của Tòa Kiểm toán châu Âu về lưới điện EU cho thấy Ủy ban châu Âu ước tính cần từ 2.000 tỷ đến 2.300 tỷ euro, tương đương khoảng 2.250 tỷ đến 2.600 tỷ USD, để đáp ứng nhu cầu lưới điện đến năm 2050.
Áp lực về tiến độ đầu tư cũng rất rõ rệt. Ủy ban châu Âu ước tính EU cần rót 584 tỷ euro, tương đương khoảng 656 tỷ USD, trước năm 2030. Hiện khoảng 40% lưới phân phối đã vận hành hơn 40 năm, trong khi năng lực truyền tải xuyên biên giới được dự báo phải tăng gấp đôi vào năm 2030. Khả năng đáp ứng đáng tin cậy cho nhu cầu điện mới sẽ phụ thuộc vào việc mở rộng và nâng cấp lưới điện có theo kịp sự thay đổi trong cơ cấu phát điện và tiêu thụ hay không.