Chủ tịch Fed Kevin Warsh chưa ủng hộ tăng lãi suất thêm dù lạm phát gần đây nóng lên, khiến thị trường khó xác định lập trường của ông. Robin Brooks, nghiên cứu viên cao cấp tại Brookings, cho rằng câu hỏi trọng tâm không phải Warsh là “diều hâu” hay “bồ câu”, mà là ông có đang tìm cách kiềm chế lợi suất trái phiếu dài hạn hay không. Theo Brooks, gánh nặng nợ của Mỹ khiến chi phí vay dài hạn trở thành biến số then chốt trong các cuộc thảo luận chính sách.
Tổng nợ công Mỹ đã vượt 40.000 tỷ USD, trong đó nợ do công chúng nắm giữ tương đương 100% GDP. Trong năm tài khóa 2026 kết thúc vào tháng 9, chi phí lãi vay của chính phủ liên bang vượt 1.000 tỷ USD, cao hơn chi tiêu quốc phòng. Brooks cho rằng những tín hiệu chính sách gần đây của Fed nên được hiểu chủ yếu trong mối liên hệ với lợi suất dài hạn và tác động của chúng đến chi phí vay của chính phủ; lạm phát và các số liệu kinh tế vĩ mô khác không phải là lời giải thích duy nhất.
Tín hiệu của Warsh khó xếp vào nhóm “diều hâu” hay “bồ câu”
Trước đây, Warsh từng gọi lạm phát là “một lựa chọn”, phát đi tín hiệu cứng rắn với lạm phát. Mùa hè năm ngoái, ông đề xuất chú ý đến các thước đo lạm phát thay thế và nói thị trường trái phiếu có thể góp phần thắt chặt điều kiện tài chính. Tháng 8, ông có bài phát biểu mang sắc thái cứng rắn tại hội nghị Jackson Hole; đến tháng 9, Fed nhất trí tăng lãi suất.
Tuy nhiên, khi lạm phát tăng trở lại, Warsh không ủng hộ một đợt tăng lãi suất nữa vào tuần trước. Ông cũng không giải thích lập trường hay đưa ra manh mối về bước đi tiếp theo, khiến thị trường diễn giải động thái này theo hướng ôn hòa hơn. Brooks cho rằng những tín hiệu có vẻ trái chiều này có thể phản ánh mối quan tâm đến lợi suất dài hạn, hơn là sự thay đổi qua lại giữa lập trường diều hâu và bồ câu. Ông cũng suy đoán Fed và Bộ Tài chính trên thực tế cùng có mục tiêu ổn định chi phí vay, nhưng điều đó không có nghĩa các biện pháp liên quan đã được chứng minh là hiệu quả.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent từng bất ngờ thông báo tăng mua lại trái phiếu kỳ hạn dài, khiến lợi suất giảm trong một thời gian. Brooks cũng nhắc đến việc Bessent can thiệp vào thị trường ngoại hối để hỗ trợ đồng yen, qua đó tránh nguy cơ Nhật Bản bán lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ đang nắm giữ. Nếu xảy ra, việc bán ra có thể tạo áp lực đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ lên cao.
Lợi suất và quỹ đạo nợ chịu tác động từ nhiều phía
Lợi suất trái phiếu kỳ hạn dài không chỉ bị chi phối bởi các biện pháp chính sách. Lo ngại chiến sự với Iran có thể leo thang trở lại đã đẩy giá dầu và lợi suất lên cao; kinh tế Mỹ tăng trưởng nóng cũng làm tăng kỳ vọng lạm phát và lãi suất. Ở chiều ngược lại, nỗi lo cơn sốt AI hạ nhiệt dịu đi đã giảm bớt áp lực lên lợi suất. Bất ổn chính trị và vấn đề tài khóa tại Pháp làm dấy lên lo ngại rủi ro nợ lan rộng trong khu vực đồng euro, qua đó thúc đẩy nhà đầu tư quay lại mua trái phiếu Kho bạc Mỹ như một tài sản trú ẩn. Gần đây, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã giảm xuống dưới 5%.
Nếu tăng trưởng GDP danh nghĩa cao hơn lãi suất, chính phủ Mỹ có nhiều khả năng tránh được tình trạng chi phí vay tăng nhanh hơn quy mô nền kinh tế và dẫn đến vòng xoáy nợ. Tuy vậy, mức tăng lợi suất trái phiếu trong năm nay từng rất mạnh và nhanh, có thời điểm cao hơn dự báo cơ sở của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) hơn 100 điểm cơ bản. Kịch bản cơ sở của CBO giả định lợi suất ở mức 4,3%, đồng thời đánh giá các kịch bản lợi suất cao hơn mức này 50 và 150 điểm cơ bản.
Trong kịch bản lợi suất cao hơn 150 điểm cơ bản, chi phí lãi vay ròng trong 10 năm tới sẽ tăng thêm 4.900 tỷ USD, còn nợ do công chúng nắm giữ sẽ lên mức 133% GDP vào năm 2036. Phân tích dữ liệu CBO, Bank of America ước tính lãi suất hiệu dụng của nợ chính phủ trong kịch bản này có thể vượt tốc độ tăng GDP danh nghĩa dài hạn sớm nhất vào năm tài khóa 2028. Năm tài khóa này bắt đầu từ tháng 10/2027; phân tích giả định tăng trưởng danh nghĩa dài hạn là 4%.
GDP danh nghĩa của Mỹ tăng 5,6% trong quý III, được thúc đẩy bởi làn sóng đầu tư vào AI và lạm phát cao. Ngày 19/10, Bank of America nhận định hai yếu tố hỗ trợ tăng trưởng này có thể không bền vững nếu việc ứng dụng AI không tạo ra mức tăng năng suất đáng kể. Ngân hàng cũng cho rằng kỳ vọng chỉ dựa vào tăng trưởng kinh tế để hấp thụ gánh nặng nợ ngày càng lớn là khá lạc quan. Nếu lãi suất dài hạn duy trì cao hơn tốc độ tăng trưởng danh nghĩa, khả năng duy trì bền vững nợ công sẽ chịu thêm sức ép, đồng thời dư địa để Fed độc lập hoạch định chính sách tiền tệ và chống lạm phát có thể bị thu hẹp.