Giá samari tại Bắc Mỹ có thể cao gấp 346 lần so với Trung Quốc, cho thấy sự chênh lệch lớn trong chuỗi cung ứng đất hiếm và nguy cơ thiếu nguyên liệu khi ngành nam châm của Mỹ mở rộng. Nam châm đất hiếm được dùng trong động cơ phản lực, động cơ công nghiệp, xe điện, thiết bị điện gió và máy quét y tế; các nhà sản xuất Mỹ hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào nguồn cung Trung Quốc. Trong lúc đầu tư vào mỏ đất hiếm và nhà máy nam châm tăng tốc, khâu trung gian chuyển oxit thành kim loại rồi hợp kim dùng để sản xuất nam châm có thể trở thành điểm nghẽn.
Công suất luyện kim khó theo kịp nhà máy nam châm
Canaccord Genuity ước tính Trung Quốc nắm hơn 90% trong tổng công suất luyện kim đất hiếm toàn cầu, khoảng 210.000 tấn. Tổ chức này xem đây là khoảng trống rõ rệt trong nỗ lực xây dựng chuỗi cung ứng của phương Tây. Thiết bị đúc liên tục cần cho sản xuất dải hợp kim có thời gian giao hàng lên tới hai năm; khảo sát trong ngành của Canaccord cũng cho thấy các biện pháp kiểm soát xuất khẩu hiện nay khiến việc mua thiết bị này từ Trung Quốc gặp khó khăn.
Canaccord dự báo đến năm 2030, công suất sản xuất nam châm bên ngoài Trung Quốc sẽ tăng lên khoảng 70.000 tấn, hơn gấp ba lần hiện tại. Tuy nhiên, công suất kim loại và hợp kim tại các khu vực ngoài Trung Quốc trong cùng giai đoạn được dự đoán chỉ đạt khoảng 38.000 tấn, tương đương gần một nửa nhu cầu của các nhà máy nam châm mới. Nếu khoảng cách này kéo dài, các dây chuyền sản xuất mới có thể phải dựa vào nguyên liệu Trung Quốc hoặc cạnh tranh nguồn cung thay thế còn hạn chế với những nhà máy phương Tây khác.
Các nhà sản xuất Mỹ mua khoảng 48.000 tấn nam châm đất hiếm mỗi năm, trong khi sản lượng trong nước năm 2025 chỉ vào khoảng 300 tấn. ING nhận định hạn chế nguồn cung chủ yếu nằm ở năng lực chế biến công nghiệp, không phải ở trữ lượng quặng. Chính phủ Mỹ đã ký thỏa thuận 10 năm với MP Materials, theo đó Bộ Quốc phòng đặt mức giá sàn 110 USD/kg cho neodymium-praseodymium (NdPr). Nếu giá tham chiếu thấp hơn mức này, chính phủ sẽ bù phần chênh lệch để hỗ trợ hoạt động sản xuất của công ty.
REalloys đầu tư vào kim loại và hợp kim đất hiếm
REalloys, công ty niêm yết trên Nasdaq, cho biết nhà máy tại Euclid, bang Ohio, đã sản xuất kim loại đất hiếm, hợp kim và vật liệu nam châm. Công ty cũng cho biết đây là cơ sở duy nhất đang hoạt động ở Bắc Mỹ có khả năng luyện kim đất hiếm nặng. REalloys dự định mở rộng công suất liên quan tại Hội đồng Nghiên cứu Saskatchewan, đồng thời cho biết đã có quyền hưởng khoảng 80% sản lượng sau khi mở rộng, gồm khoảng 525 tấn NdPr kim loại mỗi năm cùng các sản phẩm dysprosium và terbium. Công ty cũng ký thỏa thuận bao tiêu 15 năm với Critical Metals, áp dụng cho 15% sản lượng giai đoạn một của dự án Tanbreez tại Greenland.
Theo hợp đồng với Cơ quan Hậu cần Quốc phòng Mỹ, REalloys đang thiết kế một cơ sở có công suất sản xuất 300 tấn samari và gadolinium kim loại mỗi năm. Công ty cho biết Mỹ hiện chưa có hoạt động sản xuất thương mại quy mô đáng kể đối với hai vật liệu này. REalloys báo cáo có 122,4 triệu USD tiền mặt vào cuối tháng 6 và cho biết đã thu xếp vốn cho dự án tại Saskatchewan cùng kế hoạch mở rộng luyện kim. Đây là các kế hoạch và quyền lợi do công ty công bố; tiến độ triển khai và sản lượng thực tế sẽ quyết định mức độ đóng góp của các dự án vào việc thu hẹp thiếu hụt nguồn cung.
Dự báo nhu cầu tăng, đất hiếm nặng vẫn thiếu
Canaccord dự báo nhu cầu nam châm đất hiếm toàn cầu có thể đạt 365.000 tấn mỗi năm vào năm 2035, tăng 15% so với dự báo trước. Tổ chức này ước tính nhu cầu nam châm neodymium-sắt-bo (NdFeB) tăng trung bình 7,3% mỗi năm; doanh số xe điện được dự báo tăng từ 23,5 triệu chiếc trong năm nay lên 52 triệu chiếc vào năm 2035. Trung tâm dữ liệu, xe đạp điện, xe scooter và máy bay không người lái cũng có thể góp phần thúc đẩy nhu cầu. Nhà phân tích Reg Spencer cho biết máy bay không người lái hiện chiếm khoảng 1% nhu cầu dự báo, nhưng con số này vẫn chưa chắc chắn.
Canaccord còn dự báo lượng robot hình người được giao sẽ tăng trung bình 45% mỗi năm, lên 2,5 triệu chiếc vào năm 2035. Tổ chức này cũng đề cập đến thông tin Tesla được cho là đang chuẩn bị dây chuyền sản xuất 1 triệu robot Optimus mỗi năm. Nghiên cứu của McKinsey ước tính nhu cầu dysprosium và terbium sẽ tăng khoảng 8,8% mỗi năm. Nếu các dự báo này thành hiện thực, nhu cầu kim loại và hợp kim đất hiếm phục vụ nam châm hiệu suất cao sẽ tiếp tục tăng.
Canaccord ước tính thị trường NdPr sẽ thiếu hụt khoảng 7% trong năm nay và tình trạng này có thể kéo dài đến năm 2028. Các mỏ và nhà máy tinh luyện mới tại Australia, Malawi, Brazil và Utah, cùng việc Lynas mở rộng sản xuất, có thể giúp thị trường tiến gần trạng thái cân bằng vào khoảng năm 2029-2031. Tuy vậy, Canaccord dự báo thiếu hụt sẽ tăng trở lại sau đó, lên 10% vào năm 2035; mức thiếu hụt dysprosium và terbium có thể lên tới 12%.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo đến năm 2035, nhu cầu đất hiếm dùng trong nam châm bên ngoài Trung Quốc sẽ tăng 50%. IEA cảnh báo năng lực luyện kim và sản xuất nam châm ngoài Trung Quốc vẫn có thể không đủ, ngay cả khi toàn bộ các dự án đã công bố được triển khai. Vì vậy, khả năng xây dựng thêm mỏ và nhà máy nam châm chỉ là một phần của bài toán; công suất chế biến trung gian cũng cần tăng tương ứng.