Lợi suất trái phiếu lên mức cao nhất trong nhiều năm nhưng giá vàng vẫn trụ trong vùng giao dịch gần đây, trong khi các quỹ ETF vàng tiếp tục ghi nhận dòng vốn ròng. Kenny Zhu, Giám đốc nghiên cứu và chiến lược đầu tư tại Sprott, nhận định diễn biến này cho thấy quan điểm thị trường vẫn còn chia rẽ, dù cán cân có phần nghiêng về chiều hướng tích cực. Việc các ngân hàng trung ương giảm dần tài sản bằng USD và tăng dự trữ vàng cũng tạo lực đỡ dài hạn cho kim loại quý.
Zhu cho biết dòng vốn vào ETF vàng không mạnh bằng giai đoạn giá tăng trong tháng 8, nhưng vẫn duy trì ở mức dương. Theo ông, vàng không giảm rõ rệt trước áp lực từ lợi suất tăng, đồng thời dòng vốn vẫn chảy vào các quỹ, cho thấy một bộ phận nhà đầu tư đang cân nhắc xây dựng hoặc tăng tỷ trọng vàng ở mức giá hiện tại. Tuy nhiên, những tín hiệu này chưa đồng nghĩa với việc nhà đầu tư sẽ ồ ạt chuyển sang kim loại quý.
Ngân hàng trung ương tăng dự trữ vàng, giảm tỷ trọng USD
Zhu xem hoạt động mua vàng của ngân hàng trung ương là yếu tố hỗ trợ mang tính cơ cấu. Xu hướng này đã xuất hiện trước năm 2022, nhưng xung đột Nga-Ukraine và các lệnh trừng phạt Nga sau đó đã đẩy nhanh sự dịch chuyển. Việc Mỹ loại Nga khỏi hệ thống thanh toán quốc tế cho thấy ảnh hưởng chính sách gắn với đồng USD và hạ tầng tài chính liên quan, khiến một số ngân hàng trung ương đánh giá lại cơ cấu dự trữ ngoại hối.
Theo Zhu, việc Trung Quốc giảm nắm giữ trái phiếu Kho bạc Mỹ và chuyển sang các tài sản khác không phải là chủ đề mới; vàng là một trong những lựa chọn thay thế. Nga cũng tăng tỷ trọng vàng. Sau đó, hoạt động mua vàng của các ngân hàng trung ương tại thị trường mới nổi được chú ý nhiều hơn, trong khi một số nền kinh tế đang phát triển điều chỉnh tỷ lệ tài sản bằng USD và vàng trong dự trữ.
Ông cũng lưu ý rằng ngay cả khi không xét đến yếu tố địa chính trị, các ngân hàng trung ương vẫn có thể đa dạng hóa dự trữ để giảm mức độ tập trung vào tài sản Mỹ và ứng phó với biến động tỷ giá. Khi USD mạnh lên, các đồng tiền khác có thể chịu sức ép. Với những nền kinh tế có tỷ giá biến động lớn như Thổ Nhĩ Kỳ, biến động tiền tệ có thể tạo áp lực chính sách trực tiếp hơn. Vàng và trái phiếu Kho bạc Mỹ đều có thể nằm trong số tài sản được cân nhắc khi cơ cấu lại dự trữ.
Từ năm 2022 đến nay, tỷ trọng vàng trong dự trữ của các ngân hàng trung ương toàn cầu đã tăng, còn tỷ trọng tài sản định giá bằng USD giảm. Zhu nhấn mạnh đây không phải là sự chuyển hướng đột ngột trong ngắn hạn, dù tốc độ thay đổi đã tăng lên trong những năm gần đây. Việc điều chỉnh phân bổ dự trữ liên tục tạo ra nguồn hỗ trợ cho nhu cầu vàng, khác với các dòng tiền giao dịch ngắn hạn.
Lạm phát thử thách vai trò phòng hộ của trái phiếu
Lợi suất trái phiếu tăng thường làm tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng, vốn không trả lãi. Tuy vậy, Zhu cho rằng cần xem xét nguyên nhân đằng sau mức tăng lợi suất. Nếu lãi suất thị trường tăng chủ yếu do lạm phát, sức mua của tiền suy giảm hoặc lo ngại về nợ chính phủ, sức hấp dẫn của vàng có thể không chỉ phụ thuộc vào mặt bằng lợi suất.
Ông cho biết lạm phát làm giảm giá trị thực của trái phiếu có lãi suất cố định. Ngay cả khi nắm giữ trái phiếu đến ngày đáo hạn, lạm phát kéo dài vẫn có thể bào mòn sức mua của các khoản lãi trong tương lai. Nếu lãi suất thị trường cao hơn lợi suất của những trái phiếu đang có trong danh mục, giá trái phiếu cũng chịu áp lực. Zhu gọi lạm phát là một điểm yếu đáng kể của trái phiếu và cho rằng khi lạm phát tăng, trái phiếu có thể không còn thực hiện được vai trò phòng hộ như nhà đầu tư kỳ vọng.
Zhu liên hệ áp lực lạm phát trong những năm gần đây với môi trường tiền tệ nới lỏng và thanh khoản gia tăng. Ông cho rằng việc Fed tăng lãi suất chậm trong giai đoạn lãi suất gần bằng 0 có thể khiến thanh khoản duy trì lâu hơn mức cần thiết. Theo lập luận này, lợi suất tăng không chỉ phản ánh thay đổi lãi suất mà còn cho thấy đánh giá của nhà đầu tư về lạm phát và giá trị tiền tệ.
Kịch bản hạ cánh mềm hay suy thoái sâu có thể định hướng giá vàng
Về triển vọng, Zhu nêu hai kịch bản. Nếu kinh tế hạ cánh mềm, Fed không cần tăng lãi suất mạnh và có thể điều chỉnh chính sách kịp thời khi dữ liệu kinh tế dần thay đổi. Khi đó, một số yếu tố gây sức ép lên vàng có thể dịu đi, giúp giá kim loại quý quay lại xu hướng cơ cấu dài hạn.
Kịch bản còn lại là một cú sốc bất ngờ khiến kinh tế rơi vào hạ cánh cứng và buộc Fed chuyển hướng chính sách mạnh mẽ. Nếu sự chuyển hướng này làm giảm áp lực lãi suất, vàng và bạc có thể cùng được hưởng lợi, còn giá vàng có thể nhận thêm động lực. Zhu lưu ý cả hai kịch bản đều có thể giảm bớt sức ép hiện tại lên kim loại quý, nhưng tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào dữ liệu kinh tế, diễn biến lạm phát và cách Fed phản ứng.
Hiện tại, lợi suất ở mức cao nhất trong nhiều năm vẫn là lực cản đối với vàng. Ở chiều ngược lại, hoạt động mua vàng của ngân hàng trung ương, xu hướng đa dạng hóa dự trữ và dòng vốn ETF tiếp tục dương là những yếu tố hỗ trợ. Các lực kéo trái chiều khiến thị trường vẫn chưa thống nhất về hướng đi của vàng, trong khi diễn biến giá và dòng vốn cho thấy nhà đầu tư vẫn theo dõi vai trò của kim loại quý trong danh mục.