Canada bắt đầu tái cấu trúc chiến lược kinh tế
Vào tối ngày 22 tháng 10 theo giờ địa phương, Thủ tướng Canada Mark Carney đã có bài phát biểu trên truyền hình toàn quốc, công bố rằng Canada sẽ khởi động một chiến lược thương mại đầy tham vọng, dự kiến sẽ tăng gấp đôi quy mô xuất khẩu sang các thị trường ngoài Mỹ vào năm 2035. Việc đạt được mục tiêu này sẽ mang lại cho Canada khoảng 3000 tỷ CAD giá trị thương mại mới, đánh dấu lần chuyển hướng kinh tế quan trọng nhất của quốc gia này kể từ thế kỷ trước.
Carney nhấn mạnh rằng kế hoạch này không chỉ là một sự điều chỉnh về cấu trúc thương mại, mà còn là sự cân bằng lại an ninh chiến lược quốc gia và tính độc lập kinh tế. Ông chỉ ra: "Mô hình phụ thuộc vào Mỹ mà chúng ta dựa vào trước đây đã làm suy yếu khả năng chống chịu kinh tế của chúng ta. Canada phải tự nắm quyền định đoạt số phận kinh tế của mình."
Giảm phụ thuộc vào Mỹ, hướng đến đa dạng hóa xuất khẩu
Hiện tại, Mỹ vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của Canada, chiếm khoảng 75% tổng kim ngạch xuất khẩu của nước này. Tuy nhiên, kể từ nhiệm kỳ của chính quyền Trump, Mỹ đã áp đặt thuế cao đối với một số mặt hàng của Canada, khiến quan hệ thương mại giữa hai nước thường xuyên biến động.
Carney cho biết trong thập kỷ tới, chính sách thương mại đối ngoại của Canada sẽ tập trung vào "đa dạng hóa thị trường và nâng cấp ngành công nghiệp". Ông đặc biệt nhấn mạnh rằng Canada sẽ tăng cường quan hệ kinh tế với các quốc gia ở châu Á, châu Âu và Trung Đông để tránh rủi ro tập trung quá mức.
"Tăng trưởng tương lai của chúng ta không thể dựa vào một thị trường duy nhất. Canada phải trở thành một quốc gia xuất khẩu toàn cầu thực sự, chứ không phải là một nền kinh tế phụ thuộc của Hoa Kỳ." Carney nói.
Mạng lưới thương mại mới đang định hình
Trong bài phát biểu, Carney đã liệt kê nhiều kết quả hợp tác quốc tế đang được thúc đẩy. Bao gồm: hiệp định thương mại tự do với Indonesia được ký kết tháng trước, biên bản ghi nhớ hợp tác kỹ thuật với UAE trong lĩnh vực AI và năng lượng tái tạo, thỏa thuận hợp tác quốc phòng với EU và "quan hệ đối tác chuỗi cung ứng chiến lược" với Đức trong phát triển khoáng sản quan trọng.
Các nhà phân tích chỉ ra rằng các thỏa thuận này cho thấy chính phủ Ottawa đang hệ thống hóa việc mở rộng mạng lưới xuất khẩu thông qua cách tiếp cận "đối tác khu vực + liên minh ngành". Đặc biệt, trong các lĩnh vực mới nổi như trí tuệ nhân tạo, năng lượng xanh và kim loại hiếm, Canada có tiềm năng trở thành một điểm quan trọng trong chuỗi công nghiệp toàn cầu nhờ vào lợi thế kỹ thuật và nguồn lực.
Liên kết giữa đa dạng hóa kinh tế và chiến lược ngoại giao
Đội ngũ chính sách của Carney tin rằng sự chuyển đổi cấu trúc xuất khẩu và tái cấu trúc địa chính trị là các quá trình hỗ trợ lẫn nhau. Trong tương lai, Canada sẽ giữ vai trò tích cực hơn trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, tham gia vào khung ASEAN và APEC để tăng cường kết nối chiến lược với các nền kinh tế châu Á.
Nguồn tin từ chính phủ tiết lộ rằng Carney sẽ tham dự các hội nghị thượng đỉnh lãnh đạo ASEAN và APEC trong vài ngày tới, dự kiến sẽ gặp gỡ các lãnh đạo từ Singapore, Ấn Độ, Hàn Quốc và Australia để thảo luận về hợp tác năng lượng, thương mại kỹ thuật số và an ninh chuỗi cung ứng.
Các nhà quan sát ngoại giao nhận định rằng mục đích của chuyến đi này là tiếp tục xác lập vai trò của Canada như là "cầu nối giữa các thị trường phương Tây và mới nổi", điều này phù hợp với quan điểm lâu dài của ông về "trật tự kinh tế đa cực".
Nâng cấp cơ cấu ngành công nghiệp là trọng tâm chính sách
Ngoài việc mở rộng thị trường xuất khẩu, Carney còn có kế hoạch nâng cao năng lực cạnh tranh của Canada trong thương mại quốc tế thông qua nâng cấp cơ cấu ngành công nghiệp. Chính phủ đang thúc đẩy một loạt chính sách mới, bao gồm cung cấp ưu đãi thuế cho các doanh nghiệp sản xuất tiên tiến và công nghệ AI, tăng đầu tư thăm dò tài nguyên khoáng sản, nâng cao năng lực vận chuyển cảng biển và đường sắt.
Thông tin từ Bộ Tài chính cho thấy Canada sẽ thành lập "Quỹ chuyển đổi thương mại toàn cầu", với quy mô ban đầu dự kiến đạt 400 tỷ CAD, nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp mở rộng xuất khẩu thị trường mới nổi và đổi mới công nghệ. Các hướng tập trung chính của quỹ bao gồm thiết bị năng lượng sạch, sản xuất dựa trên AI và các dự án chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng.
Chuyên gia phân tích: Đa dạng hóa thương mại không hề dễ dàng
Các nhà kinh tế học đều cho rằng kế hoạch của Carney có ý nghĩa mang tính lịch sử, nhưng độ khó khi thực hiện không thể coi thường. Mối quan hệ bổ sung cao về địa lý và kinh tế giữa Canada và Mỹ khiến quá trình tách rời trở nên đầy thách thức. Trong ngắn hạn, chi phí vận chuyển, tiếp cận thị trường và tái cấu trúc chuỗi cung ứng sẽ là những bài kiểm tra khả năng thực thi của chính phủ.
Giáo sư James Robertson của Đại học Ottawa chuyên về thương mại quốc tế chỉ rõ: "Để Canada hoàn thành việc tăng gấp đôi xuất khẩu trong vòng mười năm, không chỉ cần mở rộng thị trường mà còn phải tái cấu trúc ngành công nghiệp. Đây sẽ là một cuộc chuyển đổi cấu trúc kinh tế toàn diện."
Từ quốc gia xuất khẩu tài nguyên đến nền kinh tế đổi mới toàn cầu
Cuối bài phát biểu, Carney nhấn mạnh mục tiêu năm 2035 không chỉ đơn giản là một con số thương mại mà còn là một bước ngoặt trong mô hình phát triển quốc gia. Ông kêu gọi các doanh nghiệp và người dân Canada "đón nhận kỷ nguyên kinh tế mới với tầm nhìn toàn cầu".
"Nhiệm vụ của chúng ta không phải là phụ thuộc vào thị trường của người khác, mà là khai phá những con đường mới của riêng Canada." Carney nói.
Các nhà phân tích cho rằng việc thúc đẩy chiến lược này sẽ quyết định liệu trong mười năm tới Canada có thể chuyển mình từ một quốc gia truyền thống chuyên về tài nguyên sang một nền kinh tế thúc đẩy bằng đổi mới hay không. Dù kết quả ra sao, quyết định của chính phủ Carney đã giúp Canada tiến một bước quan trọng trong cân đối thương mại toàn cầu.
